Wie de tijden voor de vijf dagelijkse gebeden in Soest volgt, merkt hoe nauw die verbonden zijn met de stand van de zon. Op een breedtegraad van 52,17° N zijn de dagen in juni lang en de nachten kort, terwijl in december het tegenovergestelde geldt. De kalender op deze pagina is gebaseerd op nauwkeurige berekeningen die rekening houden met de geografische coördinaten van Soest, de lokale tijdzone en de mate van astronomische schemering. Daardoor verschuiven de tijden iedere dag een paar minuten – een direct gevolg van de baan van de aarde rond de zon.
Wat te doen als de Isha-tijd in de zomer zeer laat valt
Van eind mei tot ongeveer half juli verdwijnt de schemering in grote delen van Nederland nooit volledig. Dit fenomeen wordt vaak ‘witte nachten’ genoemd. De zon zakt wel onder de horizon, maar niet diep genoeg om volledige duisternis te bereiken. Volgens de klassieke fiqh wordt de Isha-tijd bepaald wanneer de rode gloed (shafaq) geheel is verdwenen. Bij onze breedtegraad kan dat in de zomer pas na middernacht, of soms helemaal niet.
Islamitische geleerden hebben voor deze situatie meerdere oplossingen geformuleerd:
- Aqrab al-Ayyam: men neemt het laatst bekende verschil tussen Maghrib en Isha vóór het begin van de witte nachten en past dat gedurende de zomerse weken toe.
- Nisf al-Lail: Isha valt op het midden van de nacht, berekend als .
- Vaste tijd na Maghrib: enkele Europese raden, waaronder de Muslim World League (MWL), hanteren 1 uur 30 minuten na Maghrib wanneer de schemering niet verdwijnt.
Welke optie men volgt, hangt af van de eigen wetschool, de adviezen van de lokale imam en persoonlijke omstandigheden. Wie vreest de Isha te missen door extreme late tijden, kan – volgens veel Hanafi-, Maliki- en Shafi’i-geleerden – Maghrib en Isha in één blok bidden als noodzaak (“jam’ ta’khir”), mits dit niet tot gewoonte wordt. Het blijft aanbevolen om het gezamenlijk gebed in de moskee of islamitisch centrum te raadplegen voor de plaatselijke praktijk.
Zomertijd, wintertijd en hun effect op de gebedstijden
In Nederland gaat de klok ieder jaar op de laatste zondag van maart een uur vooruit (Zomertijd) en op de laatste zondag van oktober weer een uur terug (Wintertijd). Deze civiele aanpassing heeft géén invloed op de positie van de zon, maar verschuift alle klokkentijden voor de gebeden abrupt met precies één uur.
- Direct na het ingaan van de Zomertijd wordt Fajr bijvoorbeeld een uur later op de klok afgelezen, hoewel het werkelijke eerste licht even vroeg komt als de dag ervoor.
- Na de terugkeer naar Wintertijd gebeurt het omgekeerde: de gebedstijden “springen” een uur terug, waardoor Fajr en Isha opeens veel vroeger lijken te vallen.
De rekenformules houden automatisch rekening met de tijdzone. Let er echter op dat vaste alarmen of papieren overzichten van vóór de klokwisseling niet meer kloppen. Een bijgewerkte kalender is daarom essentieel om geen gebed te missen.
Verschil tussen berekeningsmethoden in Nederland en België
Wie tijden vergelijkt tussen diverse websites of mobiele apps, ziet soms verschillen van 2–5 minuten – vooral bij Fajr en Isha. Dat komt doordat erkende instellingen verschillende hoeken voor de ondergang van de zon onder de horizon hanteren:
- Muslim World League (MWL): 18° voor Fajr, 17° voor Isha. Populair bij veel Nederlandse apps.
- Diyanet (Turkse presidium): 18° / 17°, maar past in hoogzomer de night middle-correctie toe.
- Executieve van de Moslims van België (EMB) en UOIF: 12° voor beide gebeden; daardoor ontstaat een merkbaar latere Fajr en vroegere Isha.
Het verschil in graden beïnvloedt vooral de duur van de schemering. Een kleinere hoek (bijv. 12°) verlegt Fajr later en Isha eerder, wat in hoge breedten praktischer kan zijn. Alle genoemde methoden zijn volgens de islamitische rechtsleer aanvaardbaar; kies de methode die jouw moskeebestuur of wetschool aanbeveelt.
Wanneer begint Asr volgens verschillende wetscholen?
Voor Asr bestaan twee gangbare criteria:
- Standaardmethode (Shafi’i, Maliki, Hanbali): Asr begint wanneer de schaduw van een object even lang is als het object zelf, plus de schaduw op het moment van Dhuhr.
- Hanafi-methode: Asr begint pas wanneer de schaduw twee keer zo lang is als het object. Daardoor valt Asr volgens de Hanafi-wetschool in Soest gemiddeld 30–40 minuten later.
Beide manieren zijn gebaseerd op authentieke overleveringen. In de gebedstabel kun je daarom vaak twee kolommen of een opmerking terugvinden. Volg de versie die door jouw imam, madrassa of familie wordt aangehouden om verwarring te voorkomen.