De tijden die je op deze pagina ziet, zijn het resultaat van nauwkeurige astronomische berekeningen op basis van de geografische coördinaten van Lommel (breedtegraad 51,23° N, lengtegraad 5,31° E) en de tijdzone Europe/Brussels. Door het grote verschil in daglengte tussen zomer en winter in Vlaanderen – mede veroorzaakt door Zomertijd en Wintertijd – verschuiven de gebedstijden van dag tot dag soms met enkele minuten, maar in de loop van het jaar zelfs met uren.
Verschil in de berekening van de Asr-tijd per wetschool
Asr begint wanneer de schaduw van een object een bepaalde lengte heeft na het lokale middaguur (Dhuhr). Twee bekende methoden worden gebruikt:
- Shafi’i, Maliki en Hanbali: Asr start zodra de schaduw even lang is als het object zelf (factor 1).
- Hanafi: Asr start pas wanneer de schaduw twee keer zo lang is als het object (factor 2).
Voor Lommel levert dit, afhankelijk van het seizoen, een verschil op van ongeveer 50 tot 75 minuten. Gebedskalenders tonen vaak beide tijden; controleer dus altijd welke wetschool jouw moskee of gezin volgt. Bij een gezamenlijk gebed (jama‘ah) is het gebruikelijk je te houden aan de tijd die de imam kiest, om eenheid te bewaren.
Hoe lengte- en breedtegraad de zonsondergang in Lommel beïnvloeden
Elke graad lengtegraad komt overeen met circa vier minuten tijdsverschil. Omdat Lommel op 5,31° oosterlengte ligt, gaat de zon hier iets eerder onder dan in steden die westelijker liggen, zoals Brugge, maar iets later dan in oostelijker gelegen plaatsen als Maaseik. Onze noordelijke breedtegraad brengt extra fenomenen met zich mee:
- Korte winterdagen: rond december volgt Maghrib soms al iets na 16:30 u, waardoor Dhuhr, Asr en Maghrib in een tijdsbestek van amper drie uur vallen. Werknemers en scholieren zullen hier rekening mee moeten houden.
- “Witte nachten” in de zomer: van eind mei tot half juli wordt de astronomische schemering niet volledig donker. Fajr gaat dan samen met zeer vroege ochtenden, terwijl Isha laat in de avond kan vallen of door sommige methoden circa 1,5 uur na Maghrib wordt gefixeerd.
Islamitische geleerden bieden voor dit hoge-breedtegraad-probleem verschillende oplossingen, zoals de Nisf al-Lail-methode (midden van de nacht) of het gebruik van een vast aantal minuten na Maghrib. Lokale organisaties zoals de Executieve van de Moslims van België (EMB) en de Diyanet houden meestal een hoek van 12° à 15° onder de horizon aan, terwijl de Muslim World League (MWL) 18° gebruikt. Dit verklaart verschillen van enkele minuten in Fajr en Isha tussen kalenders.
Wat is Shuruq (zonsopkomst) en waarom Fajr ervoor moet eindigen
Shuruq, letterlijk “opkomst”, markeert het moment waarop de bovenrand van de zon aan de horizon verschijnt. Fajr begint ruim vóór dit punt, wanneer de eerste horizontale lichtstreep (astronomische dageraad) zichtbaar wordt. Zodra Shuruq plaatsvindt, vervalt de tijd voor Fajr:
- Wie voor Fajr start, bidt op de voorgeschreven tijd.
- Is de zon echter op, dan geldt een verbod om te bidden tot ongeveer 20 minuten na zonsopkomst.
Het strikt beëindigen van Fajr vóór Shuruq voorkomt dat het gebed in een periode valt die door de profeet Mohammed ﷺ als afkeurenswaardig werd aangemerkt. Let vooral in juni en juli op: de combinatie van vroege Shuruq en korte nachten maakt een goede planning belangrijk.